Şirket Türleri ve Özellikleri | Kampanya Bulucu

Şirket Türleri ve Özellikleri

Şirket Türleri ve Özellikleri

İşletmeler en basit haliyle üretim faktörlerini planlı ve programlı bir şekilde bir araya getirdikten sonra mal ya da hizmet üreten birimlerdir. İşletmelerin genel olarak kâr elde etme, topluma hizmet etme ve yaşamını devam ettirme şeklinde üç farklı amacı bulunur. Elbette birbirinden farklı işletme türleri bulunduğu için bu konu oldukça detaylı bir konudur. İşletmeler ilk olarak, tek kişi işletmeleri, şirketler ve kooperatifler şeklinde üçe ayrılmaktadır. Biz ise bugün sizlere Şirket Türleri ve Özelliklerinden bahsedeceğiz.

Şirket Türleri Nelerdir?

Şirketler adi şirket ve ticaret şirketleri olmak üzereye ikiye ayrılmaktadır. Ticaret şirketleri ise kendi aralarında şahıs şirketleri ve sermaye şirketleri olarak ikiye ayrılır. Şahıs şirketlerinin de kendi arasında kollektif ve komandit şirketler olmak üzere ikiye ayrıldığını görürüz. Bununla birlikte sermaye şirketleri; anonim şirketler, limited şirketler ve sermayesi paylara bölünmüş olan komandit şirketler olmak üzere üçe ayrılır.


Şirketler ortak ekonomik hedef ve çıkarları gerçekleştirebilmek ya da belirli bir ekonomik çıkar ya da amaç sebebi ile birden fazla kişinin hem emek hem de sermaye gücü kapsamında bir sözleşme doğrultusunda birleştirilerek kurulmuş olan işletmelerdir. Bir ortaklığın var olabilmesi için ise birkaç niteliğin yer alması gerekir. Bu nitelikler:

  • Ortaklığı oluşturan kişilerin birden fazla olması gerekir. Bu kişiler gerçek ya da tüzel kişiler olabilmektedir. Bu kişilere pay sahibi, şerik ya da hissedar adları verilir.
  • Ortak bir amacın olması gerekir.
  • Ortak amaca ulaşmak için ortaklar arasında bir sözleşme yapılması gerekir.
  • Şirketin koymuş olduğu hedefe ulaşabilmesi için ortakların hem mal hem de emeklerini sermaye şeklinde şirkete aktarması gerekir.

Özellikleri ve Farkları

Adi Şirketler

İki ya da daha fazla kişinin belirli bir ortak amacı gerçekleştirebilmek adına mal ve emeklerini ortaya koyarak oluşturmuş oldukları şirketlere adi şirketler adı verilmektedir. Adi şirketler, sahibinden ayrı bir varlığa sahip olmayan en basit şirket modelidir. Borçlar Kanununa tabi olan bu şirketlerin tüzel bir kişiliği bulunmaz. Bu sebepten dolayı da ortakların mal varlıkları üzerinde payları bulunur. Adi şirketlerde şirket ve şirketin mal varlığına ilişkin olarak yapılacak olan tüm eylem ve işlemlerde tüm ortaklar bir arada hareket etmek zorundadır. Adi şirketlerin özellikleri şu şekilde sıralanabilir;

  • Kuruluşları belirli bir şekle tabidir.
  • Sözlü ya da ispat güçlüğü sebebi ile kuruluş notere onaylatılmak şartı ile yazılı sözleşme ile yapılabilir. Aksi belirtilmediği takdirde sermaye tutarı farklı olsa bile ortakların kâr ve zarar payları eşittir.
  • Şirket ortakların tümü tarafından yönetilir.
  • Kararlar ortaklaşa alınır.
  • Borçlardan tüm ortaklar sorumludur.
  • Ticaret Siciline tescil ya da ilan edilmesi zorunlu kılınmamıştır.
  • Adi şirket kuracak olan kişilerin tüccar olması halinde Ticaret odasına fert olarak kayıt yapması gerekir.
  • Asgari sermaye yoktur ve bu ortaklara kalmış bir karardır. Alacak sermaye koyan ortak bu alacağı şirkete devretmiş ve ödenmesini taahhüt etmiş kabul edilir. Emek sermaye olarak konulduğu takdirde ortak zarara iştirak etmese dahi kârdan pay alabilir. Ortak sorumluluktan muaf olmayacaktır. Ticaret unvanına sahip olması gerekmez.
  • Sermaye olan her şeyin üzerinde mülkiyet iştirakı olmalıdır. Her ortak belirli oranlarda katılım gösterirken kendi payı üzerinde tasarruf hakkına sahip olmaz.
  • Adi şirket ortaklıkları uzun süreli değil geçici olarak kurulmalıdır.

Bir diğer şirket türü olan ticari şirketler ise şahıs ve sermaye şirketleri olmak üzere ikiye ayrılır;

Şahıs Şirketleri

Tüzel bir kişiliğe sahip olan şahıs şirketlerinde ortakların sınırsız sorumlulukları bulunur. Ortak bir ekonomik çıkar sebebi ile belirli kişiler tarafından kurulan ve kişisel sorumluluklara sahip olan ortakların bulunduğu şirketler şahıs şirketleridir. Ortak sayısının az olduğu bu şirketlerde, ortaklığın devredilmesi pek rastlanmaz. Yalnızca şahıs şirketlerindeki  tüm ortakların ön görmesi halinde ortaklık payı satılabilir ya da devredilebilir. Şirketten ayrılmış olan ortakların üçüncü kişilere karşı sorumluluğu bir müddet sürer. Şahıs şirketleri de ikiye ayrılır. Bunlar kollektif ve komandit şirketlerdir.

Kolektif şirketler, ticari işletmelerin ticaret unvanı altında gerçek kişiler tarafından kurulan ve ortakların şirket alacaklarına karşı sınırlandırılmamış sorumluluğa sahip olduğu şirketlerdir. Şirket yönetiminden her ortak sorumlu olur. Şirket kuruluş sözleşmesinde aksi belirtilmediği takdirde diğer ortakların onayı olmadan kimse ortaklıktan ayrılamaz. Yine aynı şekilde yeni bir ortağın alınabilmesi için tüm ortakların rızası aranır. Kolektif şirketlerde ortaklar kâr ya da zararı eşit olarak ya da kuruluş sözleşmesindeki oranlara göre bölüşebilirler.

Komandit şirketler esasında kolektif şirketlerin bir çeşididir. Kolektif şirketten farkı ise bir ya da birkaç ortağın sorumluluğunun sınırlı olmamasıdır. Diğer ortaklar şirkete katılırken ortaya koydukları sermayeye göre sorumlu olurlar. Sınırsız sorumluluğa sahip olan ortaklara komandite ortak, sınırlı sorumluluğa sahip olan ortaklara komanditer ortak denir. Komandite ortakların gerçek kişilerden oluşması gerekirken, komanditer ortak aynı zamanda tüzel kişiden de oluşabilir. Komandit şirketler komandite ortaklar tarafından yönetilirken, komanditer ortaklar yıl sonu hesap denetimi yapabilir ve sermaye oranına göre kârdan pay alabilirler. Bu tür şirketlere ticaret hayatında pek rastlanmaz.

Sermaye Şirketleri

Sermaye şirketlerinde ortaklar taahhüt ettikleri sermaye miktarı kadar sorumluluğa sahiptir. Bu tür şirketlerde ortaklık payları kişisel olmayıp bir başkasına satılabilmekte ve devredilebilmektedir. Sermayeye ortak olmak ve şirket yönetimi ile ilgilenmek birbirinden ayrılmıştır. Bu şirketlerden esas nokta sermaye olduğu için ortaklar ikinci plandadır.

Bir sermaye şirketi türü olan anonim şirketlerin en az 5 gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulması gerekir. Bu şirketlerin ekonomik amaç ve konuları bulunurken, sermayesi bölünmüştür. Sorumluluk ise borçlardan kaynaklı olarak şirketin varlığı ile orantılıdır. Şirketin temel sermayesi en az 50.000 TL olabilir ve sermaye eşit paylara bölünmüştür. Ticaret unvanı ve çalışma konusunun belli olması gerekir. Aniden kurulan anonim şirketlerin sermayesi tamamen kurucu ortaklar tarafından taahhüt edilir. Taahhüt edilen tutarın dörtte bir ilk üç ayda, kalan dörtte üçü ise ilk üç yıl içinde ödenmelidir. Tedrici kuruluşta sermayenin onda biri kurucu ortaklar tarafından taahhüt edilir ve geriye kalanı halktan talep edilir.

Limited şirketler, en az 2 en fazla 50 gerçek ya da tüzel kişi tarafından bir ticaret unvanı adı altında kurulmuş olup ortakların sorumluluğu şirkete getirdikleri sermaye ile sınırlı olan ve temel sermayeleri belli olan şirketlerdir. Temel sermaye en az 5.000 TL olmalıdır. Ortakların pay tutarı ne olursa olsun payı olur. Pay devri diğer ortakların iznine bağlıdır. Sermaye için hisse senedi çıkarılmaz. Borsa bankerliği, sigortacılık ve bankercilik yapılmaz. Şirketin temel sermayesi, limited şirket kelimesini taşımalı ve basılı evraklar ile belirtilmiş olmalıdır. Limited şirketlerin genel kurulları bulunur. 20’den fazla ortağın bulunması halinde denetçi tutulmalıdır.


ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ