Kampanya Bulucu

Engelli Yakını Hakları

Engelli bireylerin hayatları engelsiz bireylere göre oldukça meşakkatli ve zordur. Bu nedenle de hem engelli bireylere hem de engelli bireylerin yakınlarına çeşitli haklar tanınmaktadır. Bu da engelli bireylerin ya da engelli bireylere bakmakla yükümlü olan kişilerin yaşamlarını kolaylaştırıcı türden birer destek olmaktadır. Zira bir başkasına bakmakla yükümlü olmak oldukça zor bir şeydir. Üstelik bir yetişkinin bakılmakla yükümlü olduğu düşünüldüğü zaman, bu kişinin gerek tuvalet, gerek diğer ihtiyaçlarının üstesinde gelmek, yine o bireyler için alınması gereken eşyaların karşılanması, engelli bireylerin kullanması gereken ilaçlar ve daha fazlası için bu yardım mutlak surette verilmelidir. Engelli Yakını Hakları konusu da işte tam olarak burada devreye girmektedir.

Mazeret İzni Hakkı

Engelli yakını haklarından biri olan mazeret izni hakkı, 6445 sayılı olan İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nda yer alan hem kanun hem de kanun hükümlü kararnamelerde meydana gelmiş değişiklikler ile birlikte kanunun 35. maddesine ve 4857 sayılı olan İş Kanununa bir madde eklenmiştir. Bu maddeye göre işçilerin en az %70 oranında süreğen bir hastalığa ya da engele sahip olan bir çocuğu olması halinde, bu çocuğun tedavisi için, hastalık raporuna dayalı bir şekilde ve çalışmakta olan anne ve babadan sadece biri tarafından kullanılmak koşulu ile 1 sene içinde hepsi bir anda ya da parça parça olmak üzere toplamda 10 gün ücretli izin verilmektedir. 10 günlük bir dönem boyunca işe gelmeyen işçinin mazeret izni hakkını kullanması halinde işe gitmediği günler için ücreti kesilmeyecektir.

Engelli Çocuğu Olanlara Erken Emeklilik

5510 Sayılı Kanuna 5754 Sayılı Kanun ile birlikte eklenmiş olan fıkra doğrultusunda engelli çocuğa sahip olan anneler için çeşitli düzenlemeler getirilmiş bulunmaktadır. Buna göre 5510 Sayılı Kanunda yer alan ilgili fıkrada yaşlılık aylığı bağlanması ya da emeklilik talebinde bulunan kadın sigortalı bireylerin sürekli bakıma muhtaç derecede bir malul çocuğa sahip olmaları halinde, bu kanunun yürürlüğe girmiş olduğu tarihten başlamak üzere geçen prim ödeme gün sayılarının 1/4’ü prim ödeme gün sayılarının toplamına eklenecek olup, eklenmiş olan bu süreler de emeklilik yaş haddinden düşülecektir.

Bununla birlikte bir başkasının daima bakımına ihtiyaç duyan ağır bir engele sahip olan engelli bir çocuğu olan anneler, SSK, Bağ-Kur, İsteğe Bağlı Sigorta, Tarım İşçileri ve Emekli Sandığına bağlı olmaları halinde bu haktan yararlanabilecektir. 1 Ekim 2008 tarihinden öncesi için erken emeklilik hakkı bulunmuyor. 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren çalışılacak olan her 4 yıla 1 yıl prim eklenip, emeklilik yaşından 1 yaş düşülüyor.  Çocuğun bakıma muhtaçlığı sürdüğü müddet boyunca anneler bu haktan yararlanabilecektir. Bununla birlikte birden fazla başkasının bakımına muhtaç olan çocuk sahibi annelere SGK tarafından her çocuk adına inceleme yapılacak olup, bu çocuklardan sadece biri üstünden erken emeklilik hakkı kullanılabilecektir. Ayrıca anneler engelli bir çocuk evlatlık edinmeleri halinde de bu haktan yararlanabilecektir.

Gelir Vergisi İndirimi

Ücretli bir şekilde çalışan engelli bireylere olduğu gibi engelli bir bireye bakmakla yükümlü olan ve serbest meslek sahibi olan engelli bireyler ile engelli bireylere bakmakla yükümlü olan kişilere basit vergi usulü üzerinden, ilk madde ile yardımcı malzeme müşterilere ait olmak üzere faaliyetini sürdüren terzi, marangoz ve tüccar gibi imalat, küçük sanat işleri, tamirat gibi ücretli durumuna veya tüccar mesleği altında olmayan kişiler gelir vergisi indiriminden faydalanabilecektir. Gelir vergisi indirimi devlet tarafından, yıllık gelir vergisi matrahına dahil edilmiş olan kazançlar üstünden düşülerek yapılmaktadır. Gelir vergisi indiriminden faydalanmak isteyen kişilerin engelli sağlık raporu almaları gerekmektedir. Bu rapor yetkili sağlık kuruluşlarına gerekli belgeler ile gidilerek alınmaktadır. Balthazard formülü kullanılarak sonuca varılan engellilik oranına göre belirlenen sakatlık dereceleri ve gelir vergisi indirimi tutarları aşağıda yer almaktadır.

İş gücünün asgari olarak %80’ini kaybetmiş olan kişiler 1.  dereceden engelli sayılacak olup 900 TL gelir vergisi indirimi alacaktır.

İş gücünün asgari olarak %60’ını kaybetmiş olan kişiler 2. dereceden engelli sayılacak olup 460 TL gelir vergisi indirimi alacaktır.

İş gücünün asgari olarak %40’ını kaybetmiş olan kişiler 3. dereceden engelli sayılacak olup 210 TL gelir vergisi indirimi alacaktır.

Saatlik İzin Hakkı

657 sayılı Devlet Memurları yasasına tabi olan memurlara engelli yakını hakları kapsamında ilk hak olarak saatlik izin hakkı tanınmaktadır. Fakat engelli yakını olan memurlara günlük bakım için kullanması adına mesai saatleri içinde herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Fakat 2010/2 sayılı Başbakanlık Genelgesinde bu konu ile ilgili bir çözüm bulmaya çalışılmıştır. Bu genelgeye göre bakmakla yükümlü olduğu bir çocuğa sahip olan aile bireyleri, bakıma muhtaç birisinin varlığını kanıtlamak için bu konu ile ilgili olarak yetkilendirilmiş olan sağlık kurullarından alacakları engelli sağlık raporunu kullanması gerekecektir. Böylece günlük bakım için mesai saatleri dahilinde izin verilmesi adına kurum tarafından gerekli kolaylıkların yapılmasının gereği yapılacaktır. Bunun dışında mesai saatleri dışında engelli bireylere bakmakla yükümlü olan memurların fazladan çalışma gibi bir durumu bulunmamaktadır.

Nöbet Muafiyeti ve İzin Hakkı

Kamu kuruluşlarında çalışmakta olup, engelli bir çocuğa sahip olan anne ve babaların fazla mesai ve nöbet muafiyetleri bulunmaktadır. Nöbet muafiyeti ile bakım izni genellikle amirin inisiyatifine kalmıştır. Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapmakta olup bakıma muhtaç olan engelli bir çocuğu olan sivil memur ya da muvazzaf askerler 2013 Haziran tarihli olan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Yönetmeliğinde yapılan bir değişikliğe göre nöbet muafiyeti hakkı tanınmış bulunmaktadır.

Refakat İzni

Bakıma muhtaç olan bir engelli çocuğa sahip olan bir memurun ya da refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girebilecek olan anne, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerden birinin kaza geçirmesi ya da tedavisinin uzun bir süre boyunca devam etmesini gerektirecek türden bir hastalığa sahip olması halinde, bu durumun sağlık kurulları tarafından verilecek olan rapor ile birlikte belgelendirilmesi halinde özlük ve aylık hakları korunacak olup üç aya kadar izin verilecektir. Gerekmesi halinde ise bu izin bir kat daha arttırılarak 6 aya kadar uzatılabilecektir. Tek bir kişinin raporuna binaen sadece tek bir memur yakını bu izni kullanabilecektir.

Tayin Hakkı

Engelli yakını haklarından biri olan tayin hakkı, 657 sayılı olan Devlet Memurları Kanunu’nda tanımlandığı üzere, devlet memurlarının, yaşamını bir başkasının bakımı ya da yardımı olmadan devam ettirmesi mümkün olmayacak derecede bir engele sahip olduğu yetkili sağlık kuruluşları tarafından verilen sağlık kurulu raporu ile tespit edilmiş olan eş, çocuk ya da kardeşlerinin, memuriyet mahallinin dışında özel ya da resmi eğitim ve öğretim kuruluşlarında eğitim ve öğretim göreceklerinin özel eğitim değerlendirme kurulunca belgelendirilmiş olması durumunda, ilgili bireylerin talebi doğrultusunda eğitim ve öğretim kuruluşunun bulunmuş olduğu il ya da ilçe sınırları içerisinde yer alan kurumda bulunan duruma uygun boş bir kadroya atanması mümkündür.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 1 YORUM
  1. Hüseyin dedi ki:

    Annem ve babam engelli. Tek çocuğum, devlet memuru olarak doğuya atanmam durumunda ailemin yaşadığı şehre tayin istersem cevap ne olur? Onların bana ihtiyacı var, benim de memurluğa..