Kampanya Bulucu

Anonim Şirket Türleri

Anonim şirketler; sermaye şirketlerin tüm özelliklerini bünyesinde barındıran ve büyük hedefleri gerçekleştirebilmek adına kurulan, tüm ekonomik faaliyetlerde bulunabilen ve çoğunluk esasına göre hisse senedi ve tahvil gibi menkul kıymet çıkartabilen şirketlerdir. Anonim şirketlerin unvanları vardır ve esas sermayeleri paylara bölünmüştür. Ortakların sorumluluğu ise taahhüt ettikleri sermaye payı ile sınırlı olur. Anonim şirketlerin kuruluş şekline göre ve ortak sayısı ve özelliklerine göre farklı türleri bulunmaktadır. Yazımızın devamında Anonim Şirket Türlerini görebilirsiniz.

Kuruluş Şekline Göre Anonim Şirketler

Ani Kuruluş

Ani kurulan anonim şirketlerinde şirket sermayesinin tümü şirketi kuran kurucu ortaklar tarafından taahhüt edilerek kurulur. Tedrici kuruluşa göre kısa süreli ve az formaliteliye sahiptir. Genel olarak birbirini tanımakta olan en az beş gerçek ya da güzel kişi tarafından kurulur.Kurucu ortaklar tarafından taahhüt edilmiş olan sermayenin dörtte biri kuruluş aşamasından itibaren üç ay içinde, geriye kalan kısım ise yıl boyunca eşit taksitler ile ödenmelidir. Ani kurulan anonim şirketlerinde yönetim kurulu üyeleri, kendi aralarında esas sözleşme yazıp onaylatmalıdır.

Tedrici Kuruluş

Anonim şirketleri tedrici olarak da kurulabilir. Bu şekilde kurulan anonim şirketler Sermaye Piyasası Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu’na tabi olur. Ülkemiz geliştikçe sermaye piyasaları da gelişir. Tedrici kurulan anonim şirketlerde sermayenin onda biri kurucu ortaklar tarafından taahhüt edilirken, geriye kalan kısım için halka başvurulmaktadır.

Tür Değiştirme Yoluyla Kuruluş

Türk Ticaret Kanununa göre limited şirketler anonim şirkete dönüştürülebilir. Bu tür değişikliklerde yeni kurulacak olan anonim şirkete yine anonim şirketlerin kuruluş hükümleri uygulanmalıdır. Fakat sermaye şirketlerinde ayni sermaye ve ortak asgari sayısına ilişkin hükümler uygulanmamaktadır. Tür değişiminin ardından ortakların şirkette olan payları ve şirket üzerinde bulunan hakları korunmaktadır. İmtiyazlı payların karşılığı olarak aynı değere sahip olan paylar verilmekte ya da uygun bir şekilde tazminat ödenmektedir. Tür değişimi planının düzenlendiği sırada gerçek değer ödenebileceği gibi infita senetlerine karşılık olarak aynı değer de haklar da verilebilir.

Birleşme Yoluyla Kuruluş

Birleşme, devrolunan şirketin sahip olduğu mal varlığına karşılık olarak belirli bir değişim oranına göre devrolunan şirketlerin ortakları tarafından devralınmış olan şirket paylarının iktisap edilmesi ile gerçekleşmektedir. Birleşme olduğu takdirde en az bir şirketin tasfiyesiz sona ermesi gerekir. Zira birleşme yolu ile devralan şirket, devrolduğu şirket ile bir bütün haline gelecektir. Yeni kuruluş şeklinde birleşme ve devralma şeklinde birleşme şeklinde iki farklı birleşme yolu bulunur.

Özel Kanunlarla Kuruluş

Günümüzde bu tür anonim şirketlere neredeyse hiç rastlanmaz. Uygulamasına bakıldığı zaman daha çok özel kanun ya da hükümlere tabi olan şirketler bulunur. Bunlar finansal kiralama şirketleri, bankalar ve SPK’ya tabi olan şirketler olarak örneklendirilebilir.

Ortakların Sayısı ve Özelliklerine Göre Anonim Şirketler

Halka Kapalı Anonim Şirketler

Türk Ticaret Kanunu’nun esas yapısına bakıldığı zaman şirketler halka açık olmalıdır. Fakat kanun tarafından kapalı anonim şirketlerin kabul edildiği görülür. Kapalı anonim şirketlerin en az beş kişi ile kurulması gerekir. Sermayesi ise en az 50.000 TL’den oluşmalıdır. Halka kapalı olan anonim şirketlerin sahip olduğu sermayenin tamamı kurucu ortaklar tarafından taahhüt edilmektedir. Bu tür şirketler gerekli şartların yerine getirilmesi halinde halka açılabilmektedir. Fakat bunun için en az 5 yıl beklemesi gerekir.

Halka Açık Anonim Şirketler

1981 yılından günümüze dek Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında düzenlenmekte olan halka açık anonim şirketleri iki grup altında incelenir. Bunlar;

Hisse Senetlerini Halka Arz Etmiş Olanlar: Sermaye piyasası araçlarını satın alabilmek adına halka çağrıda bulunma, halkı şirkete davet etme ve hisse senetlerinin borsada işlem görmesi ile birlikte bu hisse senetlerinin satışını ifade etmekte olan şirketlerdir.

Halka Arz Etmiş Sayılma: Pay sahibi tarafından 250’yi aşan yatırım ortaklıkları, halka açık anonim şirketler, yatırım fonları, tasarruf kuruluşları ve özel emeklilik ile birlikte fon sermayelerinin doğrudan ya da dolayı bir şekilde kurul tarafından belirlenmiş olan oranda ortak olduğu herhangi bir yol üzerinden tespit edilmiş olan anonim şirket ortaklarının sahip olduğu hisse senetleri  halka arz edilmiş sayılacak ve bu şirketler halka açık anonim şirketleri hükümlerine tabi olacaktır.

Kamu Tüzelince Kurulan Anonim Şirketler

Türk Ticaret Kanunu’na göre il, belediye ve devlet gibi amme hükmi kişilerden birisine esas sözleşme ile yazılacak olan bir kayıt ile pay sahibi olmasa bile amme hizmeti konusu olan anonim şirketlerin murakabe ve idare heyetlerinde temsilci bulundurma hakları bulunur. Kamu tüzel kişilerinin yönetim ve denetim kurullarında yer alan temsilcileri, genel kurul tarafından seçilmiş olan üyelerin sahip olduğu hak ve vazifeleri haiz tutarlar. Yönetim kurulu üyesi olarak pay senetlerini bırakma yükümlülükleri bulunmaz. Kamu tüzel kişileri,, yönetim ve denetim kurulunda yer alan temsilcilerin bu sıfatı kullanarak yapmış oldukları eylem ve muameleler sebebi ile, şirkete, alacaklara ve pay sahiplerine karşı sorumlu olurlar. Tüzel kişiliklerin sözünden dönme hakkı vardır.

Holdingler

İki ya da daha fazla şirketin, kâr elde edebilmek adına bir araya gelerek kurmuş oldukları ticari yapı yani şirketler topluluğuna holding adı verilmektedir. Holdinglere bağlı olan şirketlerin tek merkezden yönetildiği ve birçok farklı alanda faaliyet gösterdiği görülür. Holdingler genel olarak bir grup girişimci ya da bir aile tarafından yönetilmekte olan şirket topluluklarıdır.

Çok Uluslu Anonim Şirketler

En az iki ülkede hizmet ve üretim sunmakta olan şirketlere çok uluslu şirket adı verilir. Bazı çok uluslu şirketlerin sahip olduğu bütçeler, küçük çaplı ülkelerin sahip olduğu bütçelerden fazladır. Dünyanın en büyük 100 ekonomisinin 51’ini bu şirketler oluşturur. Uluslararası ilişkilerde sahip oldukları geniş finansal kaynaklar, lobi çalışmaları ve dolayısı ile ekonomik güçleri nedeni ile oldukça güçlü bir etkileri bulunur.

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.